CZYM JEST GERIATRIA

W przypadku chorych w podeszłym wieku diagnozy na skierowaniach lekarzy kierujących do poradni bądź oddziału geriatrycznego, często znacznie różnią się od rozpoznań końcowych i stanowi to specyfikę pracy z pacjentami w podeszłym wieku.

Za taki stan odpowiadają:

  • wielochorobowość seniorów.
  • skapoobjawowość w manifestacji klinicznej chorób.
  • niecharakterystyczne i mało specyficzne objawy jakie zgłaszają chorzy w starszym wieku.
  • nakładające się zaburzenia funkcji poznawczych, wykluczające zebranie obiektywnego wywiadu bez wcześniejszej oceny psychologicznej (otępienia z sensoryczną i motoryczną afazją, ubóstwo słowników pojęciowych, somatyzacja, postawy roszczeniowe, wypieranie).
  • konieczność posiłkowania się w zbieraniu wywiadu informacjami od osób okresowo obserwujących chorych.
  • brak kontaktu z chorym i niewiedza opiekuna o przyczynach pogorszenia i stosowanych lekach.

Sytuacje te różnią ostre oddziały internistyczne, a szczególnie oddziały zabiegowe od oddziałów geriatrycznych gdzie najistotniejsza przyczyna przyjęcia jest definiowana z mniejszym błędem.

Dla chorych w oddziale geriatrycznym poza leczeniem zgłaszanych dolegliwości i poszukiwaniem przyczyn nieprawidłowych wyników, jednym z najistotniejszych celów pobytu jest określenie obecnych u pacjenta niewydolności narządów, które przed przyjęciem nie zostały rozpoznane, a manifestowały się w niecharakterystyczny sposób, stąd wiele rozpoznań końcowych odbiega od postawionych przed oceną geriatryczną.

Jeżeli w trakcie pobytu szpitalnego, u chorego po 85 roku życia, leczone jest zapalenie oskrzeli i udaje się pacjenta wyleczyć, a nie rozpoznamy u chorego otępienia (szczególnie we wczesnej fazie), pozbawiamy chorego leczenia, którego brak skaże go na szybką utratę samodzielności i niejednokrotnie przedwczesną instytucjonalizację.

W trakcie całościowej oceny geriatrycznej która zawiera między innymi – badania neuropsychologiczne, badanie stężenia witaminy B12 i hormonów tarczycy oraz badanie przemiany węglowodanów – diagnozowane są łagodne zaburzenia poznawcze i choroby osłabiające sprawność poznawczą.

Dla jakości życia chorych z rozpoznanym otępieniem, zaproponowanie terapii łączonej inhibitorem acetylocholinesterazy i memantyny, będzie miało najistotniejsze znaczenie podtrzymaniu ich autonomii. Konsekwencją braku wiedzy o zasadach rozpoznawania i leczenia zespołów otępiennych, na różnych etapach ich zaawansowania, jest zbyt późne włączanie leczenia prokognitywnego i nieprawidłowe leczenie towarzyszących otępieniu zaburzeń zachowania.

Zasadniczą wartością dla osoby starszej jest utrzymanie niezależności, która wymaga trafnej diagnozy stanu wydolności mózgu i właściwego leczenia. W przypadku niewydolności we wczesnych etapach otępienia, w większości starsi chorzy pozostają niestety nie zdiagnozowani. Chorzy tacy ”krążą” w systemie opieki zdrowotnej jako potrzebujący różnych świadczeń wobec niewłaściwie prowadzonego leczenia, ich słabnącej samodzielności w środowisku i potrzeby częstych kontaktów z placówkami medycznymi.

Z tych obserwacji wynika różnica w kosztach leczenia chorych w starszym wieku jakie ponoszą płatnicy, jeśli pacjent z wielochorobowością i kilkoma zepołami geriatrycznymi jest diagnozowany w oddziale internistycznym w porównaniu z oddziałem geriatrycznym. Roczny koszt leczenia osoby starszej w 12 miesięcy od wypisu z porównywanych oddziałów wykazuje oszczędność w kwocie 1747 zł na jednego pacjenta, który skorzystał z pełnej całościowej oceny geriatrycznej.

U osób starszych kierowanych do oddziałów geriatrycznych w ponad 20 % stwierdza się zaburzenia związane z błędami w stosowanej terapii ( jatropatogenia wynikająca z polipragmazji i zbyt dużych dawek – dane powszechnie dostępne w piśmiennictwie gerontologicznym ), które stanowią przyczynę przyjęcia. Na skierowaniach taki powód znajduje się sporadycznie.